Waardenetwerk

waardenetwerk

Mijn collega Lotte doet iets heel moois. Dwars door het directoraat-generaal brengt ze medewerkers bijeen om te reflecteren op het werk. Onze neiging is elkaar pas op te zoeken bij inhoudelijke raakvlakken. Lotte stelt ons vragen over onze professionaliteit. Dan blijkt dat iedereen elkaar wat te vertellen heeft.

Uit de gesprekken volgen inzichten over ambtelijk vakmanschap. Bijvoorbeeld dat het voor ambtenaren steeds belangrijker wordt om onderliggende waarden bespreekbaar te maken. Dat merk ik ook tijdens bijeenkomsten over de overheid en maatschappelijk initiatief. Vaak reageren mensen op elkaar vanuit standpunten. Het wordt dan al snel persoonlijk en het gesprek gaat op slot.

Als je de onderliggende waarden benoemt, kan dat het gesprek opener maken. Het verruimt de kaders. In plaats van personen met standpunten gaat het over waarden die elkaar kunnen bijten.

Het begint ermee te erkennen dat meerdere waarden belangrijk zijn. Dan volgt een dialoog over de vraag waar waarden elkaar versterken of juist tegenwerken. Hoe kijk je bijvoorbeeld naar een initiatief waarbij mensen in een voormalig schoolgebouw koken voor licht dementerende ouderen? Er is de waarde van betrokkenheid en eigenaarschap. Het is een vorm van naastenliefde en zorg voor elkaar. Er is ook de waarde van veiligheid. Waar mensen voor groepen koken in een pand zonder professionele keuken, neemt de brandveiligheid af. Dan is er nog de rechtmatigheid. Het gebouw is van de gemeente en wordt op een oneigenlijke manier gebruikt.

Hoeveel ruimte geeft de gemeentelijke handhaver aan het initiatief? Hoeveel ruimte geeft de wethouder? Ambtenaren maken elke dag uitzonderingen, maar als het fout gaat hebben zij zich niet aan de regels gehouden en worden bestuurders erop afgerekend. En hoeveel ruimte geeft het Rijk aan gemeenten? Staat het Rijk toe dat lokale overheden eigen afwegingen kunnen maken?

Naast een dialoog over de waarden zelf, is van belang hoe de waarden worden gerealiseerd. Zo kunnen partijen het eens zijn dat kwaliteit van belang is, maar niet over wat goede kwaliteit is en wie daarover gaat. Is het de overheid die de kwaliteit definieert, organiseert en controleert? Of is het ook hier mogelijk meer ruimte te geven aan gemeenschapsinitiatief?

De overheid zal steeds vaker één van de deelnemers in een waardenetwerk zijn. Het heeft gevolgen voor het vakmanschap van bestuurders en ambtenaren. Door mensen bijeen te brengen en hen daarover te bevragen, leren we hoe we waarde blijven toevoegen. Zonder het sturende centrum te willen zijn.

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.