De sax en de jas

saxjas

Toen ik een jaar of twaalf was, zat ik op saxofoonles. De saxofoon is een geweldig instrument met een prachtige klank. Ik weet nog goed hoe geïnspireerd en gemotiveerd ik was op de momenten dat mijn saxofoonleraar een aantal swingende jazzriffs voorspeelde op zijn tenorsaxofoon.

Helaas kwam dat in de jaren dat ik les kreeg maar een paar keer voor. Mijn saxofoonleraar was een bijzonder muzikale man. Hij speelde niet alleen saxofoon, maar ook klarinet. Hij gaf les in beide instrumenten. Elke week was het lesuur voor mij een klarinettist aan de beurt. Wanneer de klarinettist naar huis ging, hield mijn saxofoonleraar de klarinet in zijn hand. Vervolgens speelde hij mijn partituren voor op zijn klarinet, in plaats van op zijn saxofoon.

Ik herinner me dat ik hem wel eens gevraagd heb of hij zijn saxofoon vaker kon meebrengen. Ik geloof dat hij het lastig vond meerdere instrumenten te vervoeren, en de tenorsax was groter en zwaarder. Maar misschien had hij gewoon een persoonlijke voorkeur voor de klarinet. Hoe dan ook, ik hoorde mijn saxofoonleraar vrijwel nooit zelf de saxofoon bespelen.

Met verloop van tijd verloor ik mijn belangstelling voor de saxofoon en speelde ik steeds vaker gitaar. Dat lag overigens niet alleen aan de wijze waarop ik les kreeg. Evenals de sax had de gitaar een te gek geluid. Een bijkomend voordeel van de gitaar was dat het instrument minder vermoeiend was om te spelen. Het vroeg niet telkens om een ademteug, gevolgd door een blaastechniek. Bovendien kon ik bij bekende pop- en rocknummers als gitarist het hele nummer meespelen, terwijl ik als saxofonist enkel bij een solo aan bod kwam.

Mijn saxofoonleraar vond het doodzonde als ik zou stoppen. Hij belde mijn ouders en gaf aan dat ik getalenteerd was. En dat ik niet wist wat ik weggooide als ik zou stoppen. Mijn ouders vroegen mij naar mijn voorkeur. Voor mij was het helder: de gitaar was het instrument waarmee ik verder wilde, en niet de sax. Ik stopte met de lessen.

Het punt dat ik wil maken is dat deze saxofoonleraar zich wellicht nooit bewust is geweest van het sterk motiverende effect dat uitging van de momenten waarop hij mij melodieën voorspeelde op zijn saxofoon, en het sterk demotiverende effect van het feit dat hij dat vrijwel nooit deed. En ik had destijds niet het bewustzijn om het op die manier te verwoorden en als feedback terug te geven.

Professionals zijn zich vaker onbewust van de kleine details in hun handelen die bij de gebruiker, leerling of cliënt allesbepalend zijn voor hun ervaring.

Zo vertelde een collega mij een verhaal van een zorgverlener die een oudere cliënte om de zoveel tijd hielp bij het zetten van een injectiespuit. De zorgverlener deed alles volgens het boekje. Hij was vriendelijk, nam genoeg tijd, plaatste de spuit altijd juist, enzovoorts. Maar toch werd de cliënte erg onrustig van deze zorgverlener. Wat bleek? Tijdens de behandeling hield hij zijn jas aan.

In de huidige tijd waarin de verhoudingen tussen burgers, overheden en bedrijven sterk veranderen, wordt dit type kennis, ervaringskennis vanuit het perspectief van de gebruiker, steeds belangrijker. Een hedendaagse professional moet zich kunnen verplaatsen in de ervaringen van doelgroepen en belanghebbenden. Hij of zij moet continu  gebruikerservaringen onderzoeken en op basis daarvan aangename ervaringen ontwerpen en uitvoeren.

Als jij jezelf daarin wilt ontwikkelen, dan kan ik je de gratis cursus ‘human-centered design’ van harte aanbevelen. Vorm een team en doe mee!

Foto: Napafloma-Photographe (Creative Commons BY-NC-ND 2.0)

Autonome professionals

Autonome professionals

Als iemand zichzelf als filosoof introduceert, schept dat zo zijn verwachtingen. Toen tijdens een groepsgesprek over sociale grondrechten een filosoof het woord nam, spitste ik mijn oren. Hij sprak lang en drukte hij zich uit in allerlei abstracte en theoretische noties. Misschien wel precies zoals je van een filosoof verwacht. Ik vond het wel een interessant verhaal en wilde wel eens met hem van gedachten wisselen.

Lees verder

Leiders in complexiteit

 LeidersInComplexiteit

‘We moeten opnieuw leren kijken. Nog harder werken op dezelfde manier brengt ons geen stap verder.’

‘Zorg op maat: het zal er op individueel niveau totaal anders uitzien. Zorginstellingen die zich nu niet aanpassen, bestaan over drie jaar niet meer.’

‘Met elkaar willen we dat er bij de decentralisaties zo min mogelijk fout gaat. Maar de regie nemen gaat niet meer.’

‘De vraag is niet of gemeenten op dit moment iets wel of niet kunnen, de vraag is of gemeenten over voldoende adaptief vermogen beschikken.’

‘Klassieke beleidsinstrumenten werken niet meer. Het geld is op, de regels worden niet meer als vanzelfsprekend nageleefd en de communicatie verloopt op een totaal andere wijze dan voorheen. ‘

Lees verder

Daar waar je wilt zijn

A

Ik was een jaar of vijfentwintig en ik gaf voor het eerst als externe docent een bedrijfstraining. Een jaar daarvoor was ik afgestudeerd. Daar stond ik dan. De lesstof had ik nog maar net onder de knie. Een paar keer had ik meegelopen met een ervaren collega. Nu stond ik voor het eerst alleen als trainer voor een groep. Het kwam nu allemaal op mij aan. Het was mijn verantwoordelijkheid de training te laten slagen. Ik moest en zou dit tot een succes maken. Als ze maar niet zouden merken dat ik dit voor het eerst deed…

Lees verder

Ontmoet mijn tandarts

tandarts

Als de deur van zijn werkruimte open gaat, scandeert hij mijn achternaam. Bij binnenkomst volgt direct de opdracht plaats te nemen in de stoel. Schijnwerper op mijn gezicht, ik zie een mondkapje, een bril. Zijn vaste openingszin luidt: ‘Zijn er naar uw eigen waarneming momenteel problemen in uw mond?’ Daarop volgt de inspectie door de enige echte expert. Tegen zijn assistente roept hij dingen als: ‘Een lichte recessie van 2 in de pocket op de 23, distaal 10’. Zij noteert driftig. Ik hoor hem zeggen: ‘Deze mond heeft een …’. Ik ben geen persoon, maar een wandelende mond.

Lees verder