Plekken met potentieel

yellowcarIn de jaren tachtig ging een groep CEO’s van Amerikaanse autobedrijven op werkbezoek naar Japan. Ze wilden meer te weten komen over de werkwijze van Japanse fabrikanten. Eenmaal terug in Amerika vroeg een adviseur één van de CEO’s wat hij had gezien en geleerd.

‘Niet veel,’ antwoordde hij. ‘Het was een poppenkast.’

‘Waarom zeg je dat?,’ vroeg de adviseur.

‘Ik heb in mijn leven heel wat assemblagelijnen gezien. En wat zij ons voorschotelden was geen echte fabriek,’ zei hij. ‘Het was allemaal voor de bühne. Ze hadden van tevoren alles netjes opgeruimd. Er waren geen voorraden. Er lag zelfs geen spatje olie op de grond! Het was een grote mooi-weer-show.’

Deze CEO en zijn branchegenoten waren getuige geweest van een revolutie in productietechnologie: de overgang van conventionele productiemethoden naar ‘lean production’. Hoewel ze de nieuwe werkwijze met hun eigen ogen hadden aanschouwd, waren ze niet in staat deze informatie te verwerken. Hun denkwijze was zo sterk beïnvloed door de toenmalige manier van werken, en door bijbehorende ideeën over bijvoorbeeld hoe een fabriek eruit hoort te zien, dat de nieuwe aanpak eenvoudigweg niet tot hen doordrong.

Ze namen de veranderende realiteit niet waar, omdat ze vastzaten in hun aannames en overtuigingen.

Een soortgelijke situatie neem ik soms waar als het gaat over managers in de rijksoverheid en hun denkwijze over maatschappelijk initiatief en sociaal ondernemerschap. Een tijdje geleden sprak ik met collega’s over de ‘city deals’ in Agenda Stad. In Den Haag is het sluiten van deals een gebruikelijke strategie. Dergelijke deals worden in ons poldermodel veelal gesloten tussen politici en partijen die een bepaalde ‘achterban’ vertegenwoordigen. In het akkoordendenken zijn maatschappelijk initiatiefnemers en sociaal ondernemers afwezig. Deals worden gesloten zoals ze gesloten worden. Dat is een bestuurlijke aangelegenheid. Een zaak tussen landelijke en lokale bestuurders, een paar koepels en wie weet een paar grote bedrijven. Initiatieven zijn klein, informeel, gefragmenteerd en ongeorganiseerd. Vanuit het Haagse akkoordendenken zijn ze irrelevant.

Anderen vinden het onbestaanbaar als initiatiefnemers niet bij het sluiten van ‘city deals’ betrokken zouden worden. Dat zou een totale miskenning van de realiteit zijn. Een realiteit waarin niet politieke akkoorden en allerlei bestuurlijke deals maar de projecten van talloze initiatiefnemers en ondernemers de sturende krachten zijn van de steden. Vanuit dit perspectief is het eerder tijd om af te stappen van het denken vanuit deals met vertegenwoordigers van hun achterbannen. Een overheid die initiatiefnemers en sociaal ondernemers serieus neemt, die innovatie in de stad serieus neemt, gaat met hen in gesprek. En als er deals moeten komen, in welke vorm dan ook, dan behoren deze groepen daarin een betekenisvolle rol en positie te hebben.

Een aantal autofabrieken van de groep CEO’s ging failliet. Ze waren niet in staat de nieuwe realiteit waar te nemen en zich aan te passen. De overheid heeft dat marktmechanisme niet. Kunnen bestuurders en ambtenaren daardoor langer zonder gevolgen ‘blind’ zijn voor een nieuwe realiteit? Misschien wel, maar ze vergroten daarmee de kansen dat politiek en ambtenarij zelf irrelevant worden.

Er is een goed medicijn. Ga erop uit naar ‘plekken met potentieel’: de plekken die je direct in aanraking brengen met de nieuwe en ontluikende maatschappelijke ontwikkelingen. De toekomst is altijd al aanwezig in het hier-en-nu.

Maar er is meer nodig, zo leert het verhaal van de autofabrikanten ons. Je dient jezelf te blijven trainen in de mentale toestand van een werkelijk open geest. Leren je oude gewoonten en denkwijzen los te laten en oordelen uit te stellen. Pas dan kan je in staat zijn werkelijk contact te maken met de nieuwe veranderende realiteit om je heen. En dan zal je merken dat die realiteit langzaam maar zeker ook jouzelf gaat veranderen.

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.

Één reactie op “Plekken met potentieel

  1. Mooie blog en zeer herkenbaar en waar!

    Ik ben co-auteur van het boek: Samen Werken aan Waarde Creatie (prof.dr. Jan Jonker). Mogen we het daar eens over hebben? Het boek raakt zeer aan je blog.

    Hgr.

    Ed van den Berg

Reacties zijn gesloten.