Kwetsbaar

kwetsbaar

Ken je John de manager nog? ‘Succes is een keuze’ is zijn motto. Hij geeft elke dag tweehonderd procent en werkt negentig uur per week. John is een icoon uit de jaren negentig. Hij personifieert een mensbeeld dat uitgaat van individuele energie, competitie en kracht.

De jaren tachtig en negentig is het tijdvak waarin Nederland op grote schaal publieke diensten privatiseert. De decennia hiervoor waren de kaarten gezet op de staat als verzorger en publieke dienstverlener. Nu was de markt aan de beurt. Waarden als efficiency en effectiviteit voerden de boventoon. De burger was klant.

Politieke partijen van links tot rechts gingen mee in het marktdenken. Elk op hun eigen manier, maar toch: de grondtoon was dezelfde. Denkbeelden zijn nu eenmaal onderdeel van een bepaalde tijd. En kennelijk is het moeilijk aan de tijdgeest te ontsnappen.

Inmiddels hebben we ervaren dat het oplossend vermogen van de markt beperkt is. Nu is er een nieuwe ultieme remedie: ‘de participerende burger’. Oplossing voor al uw problemen: zorgkosten die de pan uitrijzen, een gebrek aan sociale cohesie, een vervuilende economie en de toenemende kloof tussen burger en bestuur.

Het is goed om kritisch te zijn op de dominante denktrant. Hoe vullen we het begrip ‘participatiesamenleving’ in? Zijn de aannames en verwachtingen van het hedendaagse burgerdenken wel realistisch?

Vorige week verscheen een kritisch boek van de ChristenUnie. Volgens de auteurs is de samenleving helemaal niet zo vitaal als vaak wordt voorgesteld. Mensen zijn eerder kwetsbaar dan zelfredzaam. De samenleving is eerder vermoeid dan energiek. Er bestaat veel druk om jezelf te ontplooien en een succesvolle carrière te hebben, zoals John de manager. Met hoge percentages burn-out ten gevolg.

Volgens de ChristenUnie moeten we de invloed van maatschappelijk initiatief niet overschatten. En mensen niet overvragen. Veel Nederlanders doen al vrijwilligerswerk of zijn op andere manieren maatschappelijk actief. ‘Te weinig wordt onderkend dat “arbeidsparticipatie” en “burgerparticipatie” communicerende vaten zijn.’ Ik vond het wel verademend, de belichting van kwetsbaarheid en potentiële uitputting van sociaal kapitaal.

John de carrièremanager met leasebak werd vervangen door duurzame Frits met dienstfiets. Ook Frits maakte lange, drukke dagen. Beide heren riepen op tot mimimaal één rustmoment op de dag. Helaas moesten ze aan den lijve ervaren hoe kwetsbaar en afhankelijk we uiteindelijk allemaal zijn.

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.