Vanzelfsprekendheden

outofthebox

Ik sta met mijn dochter in de badkamer. Voor ons staan op de toilettafel een tube tandpasta, een flesje shampoo, en een spuitbus met deodorant. ‘Kan je deze dingen neerzetten van klein naar groot?’, vraag ik. Ze zet de toiletspullen volledig correct neer van klein naar groot. Het kleinste item staat rechts, het grootste item staat links.

Ik snap goed waarom ze sommige vragen uit een schooltoets van groep 2 niet ‘juist’ heeft beantwoord. In de vragen zitten namelijk aannames en abstracte aanwijzingen verscholen, die wij als volwassenen zo vanzelfsprekend vinden, dat we ze niet meer expliciteren. Dat geldt ook voor de vraag die ik haar nu stel, zo word ik mij bewust. Eigenlijk zijn het twee vragen. Kan je het ordenen van klein naar groot? En, omdat we in de westerse wereld hebben afgesproken dat we van links naar rechts lezen: Kan je daarbij met het kleinste item aan de linkerkant beginnen?

Het zijn dergelijke vanzelfsprekendheden als van links naar rechts lezen, waar we in ons denken vrijwel niet meer vanaf kunnen komen. Ze zijn volledig geïnternaliseerd. We zijn ons er niet meer van bewust. Kinderen maken ons daarvan weer bewust. Omdat ze open, fantasierijk en nieuwsgierig zijn.

Zo’n houding zouden we in onze organisaties ook graag hebben. In allerlei sessies proberen we vraagstukken vernieuwend en creatief te benaderen. Maar als we eerlijk zijn, blijken onze vernieuwende ideeën vaak te passen in bestaande denkramen.

Slechts heel zelden komen in onze wereld ondernemers, wetenschappers of artiesten voorbij, die heersende aannames écht weten te ontstijgen. Met hun werkelijkheden schokken zij de wereld en brengen zij de wereld in verwarring. Vaak worden deze mensen en hun ideeën fel bestreden. Als anderen hun werkelijkheden wel omarmen, is de wereld voorgoed veranderd.

Er zit dan ook een spanning in het aan kinderen over brengen van onze vaste categorieën en begrippenkaders. Verhalen worden feiten, het concrete wordt abstract en het intuïtieve wordt analytisch. Enerzijds is dat nodig om in onze maatschappij mee te kunnen komen. Anderzijds zijn we als creatieve volwassenen een leven lang bezig onze aannames en vooronderstellingen weer van ons af te schudden. We bevinden ons dan op de weg terug van feit naar verhaal, van abstract naar concreet en van analytisch naar intuïtief.

Dus ik neem de tijd om mijn dochter te leren hoe we kijken en hoe ze de vragen kan ontcijferen om ze ‘juist’ te beantwoorden. En stiekem hoop ik dat ze even snel daarna die regels en kaders vergeet en met haar fantasie en verbeeldingskracht weer iets totaal nieuws creëert.

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.