Hard maken

hardmaken

We moeten de dingen hard maken.

Die uitspraak hoor je momenteel veel langskomen in mijn directie binnen de rijksoverheid. Niemand weet precies weet wat we daarmee bedoelen. We hebben erg zachte noties over wat ‘hard’ is. Hier de mijne.

Hard is vastgelegd en dwingend. Het is de wet, de regel, de bestuurlijke afspraak. Hard is onderhandeld, afgesproken en gepland. Het is de Agenda met maatregelen, het Akkoord met indicatoren. Hard is grijpbaar en meetbaar. Het is gedefinieerd. Het is de onderbouwing met cijfers, grafieken en tabellen. Hard is structuur. Het is ingedeeld en geordend. Hard is zichtbaar. Het is landelijk, groot en veel.

Hard en zacht kunnen elkaar prachtig aanvullen. Mijn directie vindt zichzelf te zacht en wil meer hard. Dus, coöperatief als ik ben, ging ook ik de dingen hard maken. Ik gaf opdracht tot een onderzoek naar de aard, de omvang en de impact van maatschappelijk initiatief in Nederland.

Maar het initiatief liet zich niet zomaar vangen. Het onttrok zich aan bestaande definities en indelingen. Het had overal maling aan. Het liet zich niet optellen, vermenigvuldigen of extrapoleren. Niet in een tabelletje stoppen. Heel even zag ik een figuur. Geen stabiele, geordende lijnen. Het was grillig en chaotisch. Een lange wiebel-lijn, en dan de laatste jaren opeens een stijle lijn omhoog. ‘Je neemt wel snel toe,’ hoorde ik mijzelf zeggen.

Ik vroeg: ‘Wat is de economische impact van maatschappelijk initiatief?’ Het initiatief keerde de vraag om en zei: ‘Wat is de maatschappelijke impact van economisch initiatief? Denk daar maar eens over na, voor je verdere vragen stelt!’

Bijna gaf ik het op. Toen zag ik het.

Maatschappelijk initiatief weerstaat en tart de definities van anderen, omdat haar essentie is alternatief te bieden. Het overstijgt bestaande categorieën en presenteert iets nieuws. Het doet precies wat Buckminster Fuller adviseerde, toen hij zei: ‘Je verandert de dingen niet door de bestaande realiteit te bevechten. Voor echte verandering bouw je een totaal nieuw model. Daarmee maak je de bestaande modellen overbodig.’

Maatschappelijk initiatief is autonoom en claimt het recht zichzelf te definiëren. Het is diffuus, ongrijpbaar en onzichtbaar volgens de indicatoren die we gewend zijn.

paradoxmedium

Juist doordat we het vanuit bestaande modellen hard en zichtbaar willen maken, zien we het niet. En denken we dat we nu niets hoeven te doen. Dat is de paradox. Pas als we anders kijken, kan er een geheel nieuwe wereld voor ons open gaan. Dan is de wereld ook meteen voorgoed veranderd.

 We moeten de dingen niet hard maken. We moeten de dingen eerst zachter maken, om van daaruit een ongekende nieuwe hardheid te ontwikkelen.

Foto’s: Zach Stern & Hartwig Koppdelaney

 

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.

3 reacties op “Hard maken

  1. Probleem is wel dat burgerinitiatieven zelf naar harde valuta hengelen. Zie “De ondernemende burger”van Marcel Ham en Jelle van der Meer. Tijd is geen waardevrij gegeven meer, tijd is geld. Iemand helpen is geen zachte waarde meer, maar een pgb-gevecht. Al te goed is buurman’s gek.

  2. Laten wij niet de fout maken om te denken dat alleen economische impact in indicatoren is te vangen.
    De kwaliteit van Indicatoren heeft te maken met ons voorstellingsvermogen. Kunnen wij ons voorstellen hoe de wereld eruit ziet als er meer maatschappelijk initiatieven zijn. Wat gebeurd er in die veranderde wereld; wat kunnen wij dan observeren; wat is er dan anders dan vandaag.
    Dat noemen wij de verander-variabele.
    Het gaat dus niet om al dan niet gekwalificeerde, noch gekwantificeerde impact; niet in economische termen, noch in maatschappelijke.

    “Bij meer maatschappelijke inititieven stel ik mij voor dat er minder zorgbehoevende mensen eenzaam zijn” – als dat mijn verander-variabele is en anderen vinden dat ook, dan kunnen wij vervolgens nadenken over hoe wij dat gaan meten.

    Maar eerst ons voorstellingsvermogen gebruiken om samen vast te stellen hoe onze wereld er uitziet als gevolg van nieuwe acties, nieuw beleid, nieuwe strategiën, nieuwe initiatieven.

    Als je weet wat je wilt meten, weet je vaak al genoeg.

Reacties zijn gesloten.