Draai het om en lach erom

upsidedownhouse7

‘Nee, ik ga me niet bezighouden met een of ander autogadgetbullsshitverhaal voor de elite. Iedereen richt zich op de auto, maar de weg bepaalt ons landschap. De weg is wat je ziet als je rijdt – and nobody cares! Innovatie: nul. De openbare ruimte is altijd toebedeeld aan de harde bouwers, aan de techneuten. Die ruimte wil ik terugpakken, die ruimte is van ons allemaal.’

Aan het woord is Daan Roosegaarde. Hij vertelt over het project ‘smart highway’, waarin zijn ontwerpstudio samen met bouwbedrijf Heijmans een rijbaan ontwikkelt die elektrische auto’s kan opladen, voorzien is van een wegdek dat verkleurt bij kou en een lichtgevende belijning heeft die overdag oplaadt en ‘s avonds lantaarnpalen overbodig maakt.

Daniel Pink geeft aan dat het we het tijdperk verlaten waarin het enkel draait om de linker hersenhelft. De meeste beroepen in dat tijdperk vragen om analyse, logica, getallen en argumentatie. Denk aan de wederopbouw na de tweede wereldoorlog. In het nieuwe conceptuele tijdperk vraagt het werk om meer activiteit van de rechter hersenhelft. Het gaat dan over verbeelding: associatie, metaforen, dromen en verhalen.

Het prototype van het harde denken is de ingenieur. Het zachte denken heeft als prototype de kunstenaar. Bij de ‘smart highway’ komen deze beroepsgroepen letterlijk bijeen om samen te innoveren. In de 21e eeuw kan het harde denken niet langer op eigen kracht innoveren. Zacht denken is voor de ingenieurs een noodzakelijke aanvulling geworden. Andersom pakken de kunstenaars het deel terug dat ze eerder zelf hebben laten liggen. Van design wc-borstel naar maatschappelijke impact.

Maar de ingenieurs zijn nog sterk oververtegenwoordigd. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Ze domineren het wereldbeeld. Het wereldbeeld van de ingenieur is een discours dat kunstenaars ruimte beneemt en geloofwaardigheidsproblemen bezorgt. Hans Vermaak onderscheidt bij dat discours de volgende onderliggende waarden: eenheid, beheersing, explicitering en stabiliteit. Grenzen moeten helder zijn en doelen gedeeld. Er is zoiets als één organisatie, waarbij van alles op elkaar moet worden afgestemd en geïntegreerd. Daarbij is orde en overzicht nodig, die je met hiërarchie, sturing en disciplinering moet afdwingen. Dat wat belangrijk is, is meetbaar en vast te leggen en dient als ‘sturingsinformatie’. De organisatie is een entiteit die ook los van ons bestaat, en we moeten ons inspannen de organisatie en al haar onderdelen in stand te houden.

Met één verhaal naar buiten treden. Dromen is naïef. Geen dingen dubbel doen. Organisaties en formaties ontwerpen. Vernieuwingen uitrollen. Praten over emotie is therapie. Het wiel niet opnieuw uitvinden. Mensen niet overvallen. Rust in de tent. Voortgang monitoren. We willen geen gedoe.

Beste kunstzinnige ambtenaren, er is hoop. Alle ontkenning en verdediging ten spijt, ineffectiviteit liegt niet. Crisissen zijn crisissen. De ingenieurs zijn failliet. Roosegaarde weet het. De bouwers van Heijmans weten het. Pink weet het. Vermaak weet het. Jij weet het. Ik weet het. Wij weten het.

Wij zien de mogelijkheden van het spelen met grenzen. We benutten ideeën uit de ene wereld in andere werelden. We denken niet ‘of/of’ maar ‘en/en’. We verbinden ons ongevraagd aan thema’s die ertoe doen. We nemen onder het eenduidige topje van de ijsberg de mogelijkheden waar van het enorme blok ambiguïteit en meervoudigheid. We zijn ons bewust dat beheersing niet verdringt, maar krachtige zij- en tegenstromen blijft oproepen. We zaaien twijfel rondom vergaderstructuren, stappenplannen, harkjes en andere magische oplossingen, en laten zien dat de meeste verandering plaatsvindt ondanks de sturing. We draaien het om en lachen erom!

 

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.