De onveranderbaarheid van de overheid

Onveranderbaarheid

‘Geef mij een advies waarbij ik in de toekomstige organisatie minder te zeggen heb.’ Nee, die opmerking hoor je de gemeentesecretaris niet maken. Sommige dingen moeten graag zo blijven als ze zijn. Veranderingen mogen komen en gaan, als mijn plaats in de pikorde maar blijft bestaan.

Naast het machtspatroon werkt er cognitief en sociaal genoeg om de boel zo te houden als het is. Wel eens geprobeerd iets af te leren? Bijvoorbeeld de tafel van 4. Ik zeg: vergeet hem. Vanaf morgen ga je werken met de tafel van 4.5. Onmogelijk? Geen zin in? Je zit duidelijk in de weerstand.

Nu we het toch over jou hebben: op welke manier ben jij eigenlijk onderdeel van de problemen in jouw organisatie? Je doet eraan mee. Bewust of onbewust, dat maakt me niet uit. Je zit in het patroon van ‘toppen’ en ‘werkvloeren’. Je gehoorzaamt aan de natuurlijke reflexen, de routines. Want ‘zo doen we de dingen hier’. Je bent een kind van de tijdgeest, van de gangbare manieren van denken en doen. Probeer daar maar eens aan te ontsnappen.

Hey directeur, kappen met weer een eigen ruimte te claimen in ons flexkantoor. Hey collega, ‘handdoekje leggen’ is meer iets voor in je all-inclusive resort, maar niet voor op je werkplek. Opruimen die rommel. Ja, deze werkplek is nu van mij. Heeft twee uur niemand gezeten, dus zoek maar een andere plek. Doei.

Recent hebben we vanuit programma Beter Werken in het Openbaar Bestuur initiatief genomen tot een mission statement over een andere rol, inrichting en werking van het openbaar bestuur. In dezelfde week ondertekenden 45 bestuurders een akkoord over vernieuwing van de publieke sector.

Ik wens alle veranderaars een scherp oog voor de andere kant van verandering: de hardnekkige continuïteiten van bureaucratische organisaties. Overheidsorganisaties zijn robuust en taai. Ze hebben het vermogen om onder veranderde omstandigheden in de kern dezelfde eigenschappen te behouden.

Mensen die toch maar afzien van aanwezigheid bij een laatste bezegelende bijeenkomst in het kader van een veranderopgave. ‘Want ach, de projectleider gaat toch binnenkort weg’. De organisatie veert terug. Of de verandering is gewoon te veel, te complex, iets van de tekentafel, van een groep enthousiastelingen, en te weinig gekoppeld aan het primaire proces. Verandering in de kiem gesmoord. Of gewoon iets dat mensen niet willen en hen reden en mogelijkheden geeft om te calculeren en saboteren.

We richten ons telkens op vernieuwing en het is de vraag of we wel genoeg stilstaan bij de onveranderbare kant van overheidsorganisaties. Veranderen begint met stilstaan bij de vraag: Wat zal in jouw organisatie nooit veranderen?

Abonneer u op mijn nieuwsbrief! Wanneer een nieuwe blog verschijnt, ontvangt u per mail een attendering. U kunt u op elk gewenst moment weer uitschrijven.